تابلو روانشناختی کلکسیونی رهاسازی (Letting Go)؛ اثر شصت و نهم گداختن تخم طلایی از مجموعه آینه خانه  اثر  احمد قلیزاده ( رسام )

اپیزود شصت و نهم: رهاسازی (Letting Go)

اپیزود شصت و نهم: رهاسازی (Letting Go)

این تصویر، روایتِ لحظه‌ای‌ست که انسان دیگر نمی‌خواهد با مشتِ بسته زندگی کند. در مرکز تابلو، پیکری رامی‌بینیم که از پشت به ما نشان داده شده؛ چهره‌اش از ما پنهان است، چون اینجا دیگر با یک فردِ مشخص طرفنیستیم، بلکه با صورتِ نمادینِ هر انسانی روبه‌رو هستیم که در مسیرِ رابطه، فقدان، دلبستگی و بلوغ، به نقطه‌ایرسیده که باید چیزی را رها کند. نشستنِ او بر سکویی از سنگ‌های لاجوردی و فیروزه‌ای، نشان می‌دهد که اینلحظه، بر ویرانه یا دستاوردِ تمامِ تجربه‌های پیشین بنا شده است؛ یعنی رهاسازی از خلأ به وجود نمی‌آید، بلکه از دلِزیستن، زخمی شدن، خواستن و خسته شدن متولد می‌شود.

مهم‌ترین کانونِ معنا در تصویر، دستِ گشوده‌ی اوست. در دستش پرنده‌ای نشسته و بر کف همان دست، تخمِطلایی‌ای دیده می‌شود؛ این ترکیب، جوهره‌ی مفهومِ رهاسازی را آشکار می‌کند. انسان دیگر چیزی را با فشار ومالکیت نگه نمی‌دارد، بلکه آن را در کفِ بازِ خود حمل می‌کند. پرنده، نمادِ آزادی، جان، رابطه یا هر امرِدوست‌داشتنیِ زنده‌ای‌ست که فقط در فضای باز می‌ماند و در مشتِ بسته خفه می‌شود. تخمِ طلایی نیز نمادِ امکان،زایش، آینده و موهبتی‌ست که فقط در وضعیتِ پذیرش و گشودگی حفظ می‌شود، نه در چنگ زدن. اینجا عشق دیگربه معنای تصاحب نیست؛ به معنای مراقبتِ بی‌اجبار است.

بدنِ این پیکر نیز خود حاملِ معنای عمیقی‌ست. او از سنگ و ابر و نقش ساخته شده؛ گویی نیمی از وجودش هنوززمینی، زخمی و تاریخی است و نیمی دیگر در حالِ سبک شدن و عبور. طرح‌های اسلیمی و آبیِ درخشان بر پشت و تنِاو، نشان می‌دهند که رهاسازی امری ساده و سطحی نیست، بلکه فرآیندی درونی، شریف و قدسی است. این رهاکردن، از جنسِ بی‌تفاوتی نیست؛ از جنسِ فهمی عمیق است که پس از عبور از رنج به دست آمده. سرِ بی‌چهره وروشنِ او نیز این حس را تقویت می‌کند که ذهن، پس از سال‌ها آشوب، در حالِ تهی شدن از هیاهو و رسیدن بهسکوتی آگاهانه است.

قوسِ زرین که از بالای سرِ او تا پایینِ سکو امتداد یافته، مانند دروازه یا محرابی است که لحظه‌ی رهاسازی را به یکآیینِ درونی تبدیل می‌کند. او انگار در آستانه‌ی یک گذار نشسته است؛ نه کاملاً در گذشته مانده و نه هنوز به فردایتازه وارد شده. این قوس، مرزِ میانِ چسبیدن و آزاد کردن است؛ مرزِ میانِ کنترل و تسلیم. در پایینِ همین قوس، ازدهانه‌ای کوچک، مایعی طلایی به بیرون می‌ریزد و بر زمینِ ترک‌خورده جاری می‌شود. این جزئیات، بسیار مهم‌اند: آنچه رها می‌شود، نابود نمی‌گردد؛ تبدیل می‌شود. طلایی که از درونِ سکو بیرون می‌آید، نشان می‌دهد دل کندن، بهمعنای تهی شدن و فقیر شدن نیست، بلکه به معنای جاری کردنِ انرژیِ حبس‌شده است. چیزی که اگر درون بماند،می‌پوسد؛ و وقتی رها شود، به مسیر و حرکت بدل می‌شود.

این جریانِ طلایی که روی زمینِ خشک می‌پیچد و تا دوردست می‌رود، یکی از دقیق‌ترین استعاره‌های تصویر است. رهاسازی در اینجا یک پایانِ بسته نیست؛ آغازِ یک راه است. زمینِ ترک‌خورده نمادِ فرسودگی، تشنگی و زندگی‌ای‌ستکه زیرِ فشارِ نگه‌داشتن، سخت و بی‌جان شده است. اما همان‌جا که رهاسازی رخ می‌دهد، حیات دوباره به جریانمی‌افتد. یعنی انسان وقتی دست از کنترلِ ناممکن برمی‌دارد، انرژیِ روانی‌اش دوباره آزاد می‌شود و می‌تواند به‌جایاسارت در گذشته، در مسیرِ آینده به حرکت درآید.

پشتِ سرِ این پیکر، کوه‌هایی از لاجورد و فیروزه انباشته شده‌اند؛ کوه‌هایی که هم زیبا هستند و هم سنگین. این‌هامی‌توانند نمادِ خاطرات، تعلقات، تجربه‌های انباشته و حتی ثروتِ عاطفیِ گذشته باشند. رهاسازی به این معنا نیستکه انسان گذشته را انکار کند یا زیبایی‌اش را بی‌ارزش بداند؛ بلکه یعنی بداند که نباید زیرِ وزنِ همین گنجینه‌ها دفنشود. گذشته در این تصویر هنوز باشکوه است، اما دیگر زندان نیست. انسان رو به آن ننشسته؛ رو به افق نشستهاست.

آسمانِ اثر، پر از ابرهای خوشنویسانه و چرخش‌های طلایی است؛ گویی ذهن، خاطره، دعا، وسوسه و حکمت، همه باهم در فضای درون شناورند. این ابرها صرفاً پس‌زمینه‌ی تزئینی نیستند؛ آن‌ها نشان می‌دهند که رهاسازی اول درذهن و زبانِ درون رخ می‌دهد، بعد در زندگیِ بیرون. تا زمانی که ابرهای ذهنی آرام نگیرند، دست هم باز نمی‌شود. امااینجا آسمان، هرچند پر از حرکت است، آشفته نیست؛ از یک نظمِ معنوی برخوردار است. یعنی انسان به مرحله‌ایرسیده که دیگر با گذشته نمی‌جنگد؛ آن را در آسمانِ تجربه‌اش جای داده است.

جزئیاتِ پراکنده بر زمین، مثل ستون‌های شکسته، گنبدِ افتاده و سنگ‌های ریز و درشت، نشان می‌دهند که در اینمسیر، ساختارهایی فرو ریخته‌اند. برخی باورها، تکیه‌گاه‌ها و تصویرهای قدیمی از عشق یا امنیت، شکسته شده‌اند. اما این ویرانی، نابودیِ مطلق نیست؛ بخشی از فرایندِ دگرگونی است. رهاسازی معمولاً بعد از آن رخ می‌دهد کهانسان بفهمد دیگر نمی‌شود جهانِ پیشین را به همان شکل نگه داشت. خرابه‌ها در این تصویر تلخ‌اند، اما در کنارِآن‌ها هنوز رنگ، نور و طلا جاری است؛ یعنی از دلِ فروپاشی، شکلِ تازه‌ای از بودن زاده می‌شود.

در نهایت، این تابلو می‌گوید رهاسازی یعنی از دست دادنِ عشق نیست، بلکه تغییر دادنِ شکلِ رابطه با آن چیزی‌ستکه دوستش داشته‌ای. دیگر قرار نیست آن را زندانی کنی، کنترلش کنی، یا از ترسِ فقدان به خودت زنجیرش بزنی. باید بتوانی آن را در کفِ دست بگذاری، حضورش را ببینی، ارزشش را بدانی، و اگر لازم شد، اجازه دهی پرواز کند. انسانِ این تصویر به همین آگاهی رسیده است: رهایی، خیانت به عشق نیست؛ گاهی خالص‌ترین شکلِ عشق است. چون در آن، انسان نه از سرِ ناتوانی، بلکه از موضعِ بلوغ، دستش را باز می‌کند و می‌گذارد زندگی، آنچه باید بماند رانگه دارد و آنچه باید برود را با خود ببرد.